Cholesterol uitgelegd: wat is het en waar moet je op letten?

Cholesterol heeft vaak een negatieve naam. Veel mensen denken direct aan ongezonde voeding of hart- en vaatziekten. Toch is cholesterol niet per definitie slecht. Sterker nog: je lichaam heeft cholesterol nodig om goed te functioneren.

Het probleem ontstaat pas wanneer de balans verstoord raakt. Vooral een langdurig verhoogd cholesterolgehalte kan risico’s met zich meebrengen voor je gezondheid.

In deze blog van De Gezonde Wereld lees je wat cholesterol precies is, wat het verschil is tussen LDL en HDL en hoe voeding en leefstijl invloed hebben op je cholesterolwaarden.

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die van nature in je lichaam voorkomt. Je lever maakt zelf cholesterol aan, omdat het nodig is voor verschillende processen in het lichaam.

Cholesterol speelt onder andere een rol bij:

• De opbouw van cellen
• De aanmaak van hormonen
• De productie van vitamine D
• De aanmaak van gal voor de spijsvertering

Een deel van het cholesterol maak je zelf aan, daarnaast krijg je ook cholesterol binnen via voeding. Vooral dierlijke producten bevatten cholesterol.

Het verschil tussen LDL en HDL

Vaak wordt gesproken over “goed” en “slecht” cholesterol. Daarmee worden LDL en HDL bedoeld.

LDL-cholesterol

LDL staat voor Low Density Lipoprotein. Dit wordt vaak het ‘slechte’ cholesterol genoemd. LDL vervoert cholesterol via het bloed naar je cellen, waar het nodig is voor bijvoorbeeld het herstellen van beschadigingen. Wanneer er te veel LDL in je bloed aanwezig is, kan cholesterol zich ophopen in de bloedvaten. Hierdoor kunnen bloedvaten nauwer worden.

HDL-cholesterol

HDL staat voor High Density Lipoprotein en wordt gezien als het ‘goede’ cholesterol. HDL helpt juist om overtollig cholesterol uit het bloed af te voeren naar de lever, waar het wordt afgebroken via gal en ontlasting. Een hoger HDL-gehalte wordt daarom vaak gezien als gunstig.

Het draait dus niet alleen om hoeveel cholesterol je hebt, maar vooral om de verhouding tussen LDL en HDL.

Hoe ontstaat een hoog cholesterol?

Je lever regelt normaal een evenwicht tussen de hoeveelheid cholesterol die het maakt en de hoeveelheid die in je bloed zit. Dit evenwicht kan verstoord raken door verschillende redenen, waaronder een ongezonde leefstijl. Hierdoor stijgt het LDL- cholesterol gehalte. Een verhoogd cholesterol ontstaat meestal niet door één oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren mee. 

Bekende oorzaken zijn:

• Voeding met veel verzadigde vetten en transvetten
• Weinig beweging
• Overgewicht
• Traag werkende schildklier
• Erfelijke aanleg

Welke voeding beïnvloedt cholesterol?

Voeding heeft veel invloed op je cholesterol. Sommige producten kunnen een ongunstig effect hebben, terwijl andere producten juist ondersteunend kunnen werken.

Producten die je beter kunt beperken

• Verzadigd vet
• Suikers
• Vet vlees
• Snacks en koek

Voeding die juist ondersteunend kan zijn

Vezelrijke voeding:

Vezels kunnen helpen bij het verlagen van LDL-cholesterol. Vooral oplosbare vezels spelen hierin een rol.

Deze vind je bijvoorbeeld in:

• Havermout
• Peulvruchten
• Volkoren producten
• Groenten en fruit

Gezonde vetten

Niet alle vetten zijn slecht. Onverzadigde vetten kunnen juist bijdragen aan een gunstige cholesterol balans.

Denk aan:

• Noten
• Zaden
• Avocado
• Olijfolie
• Vette vis

Plantaardige voeding

Een voedingspatroon met veel plantaardige producten bevat vaak meer vezels en minder verzadigde vetten. Dit kan bijdragen aan een gezonder cholesterolgehalte.

De rol van beweging

Beweging speelt een belangrijke rol bij cholesterol. Regelmatig bewegen kan helpen om het HDL-cholesterol te verhogen en het LDL-cholesterol te verlagen.

Je hoeft daarvoor niet direct intensief te sporten. Ook wandelen, fietsen of regelmatig bewegen gedurende de dag heeft al positieve effecten.

Kunnen supplementen ondersteunen?

Sommige mensen kiezen naast voeding en leefstijl ook voor supplementen als aanvulling. Denk bijvoorbeeld aan omega 3-vetzuren of vezelsupplementen.

Supplementen zijn geen vervanging van een gezond voedingspatroon, maar kunnen in sommige gevallen wel ondersteunend zijn. Binnen de categorie Vitamines & supplementen op De Gezonde Wereld vind je verschillende producten die passen binnen een bewuste leefstijl.

Tot slot

Cholesterol is een stof die je lichaam nodig heeft, maar de balans is belangrijk. Vooral een langdurig verhoogd LDL-cholesterol kan risico’s geven voor je gezondheid.

Gelukkig hebben voeding, beweging en leefstijl veel invloed op je cholesterolwaarden. Kleine aanpassingen, zoals meer vezels eten, vaker bewegen en bewust omgaan met vetten, kunnen op de lange termijn al verschil maken.